آدرس مطب: شیراز، بلوار زند، نبش خیابان بیست متری (هفت تیر)، مجتمع پزشکی شیراز، طبقه3، واحد 303
تلفن: ۰۷۱۳۲۳۰۰۹۳۱
موبایل: ۰۹۱۷۴۴۳۷۱۳۵
ساعات کاری : شنبه - چهارشنبه 21:00-16:00
آدرس مطب: شیراز، بلوار زند، نبش خیابان بیست متری (هفت تیر)، مجتمع پزشکی شیراز، طبقه3، واحد 303
تلفن: ۰۷۱۳۲۳۰۰۹۳۱
موبایل: ۰۹۱۷۴۴۳۷۱۳۵
ساعات کاری : شنبه - چهارشنبه 21:00-16:00
دیسک کمر همیشه با یک الگوی ثابت از علائم ظاهر نمیشود. بعضی افراد بیشتر دچار کمردرد میشوند، در حالی که در برخی دیگر درد از کمر یا باسن به سمت ران، ساق یا حتی کف پا انتشار پیدا میکند. بیحسی، گزگز و ضعف عضلانی نیز در صورت درگیری یا تحریک عصب ممکن است ایجاد شوند.
از طرف دیگر، وجود درد کمر یا حتی مشاهده تغییرات دیسک در MRI بهتنهایی به این معنا نیست که تمام علائم فرد حتماً ناشی از دیسک کمر هستند. برخی افراد ممکن است تغییرات دیسک در تصویربرداری داشته باشند اما علامت مشخصی احساس نکنند. به همین دلیل، تشخیص دقیق معمولاً بر اساس شرح حال، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری انجام میشود.
در ادامه با مهمترین علائم دیسک کمر، نشانههای عصبی، علائم هشداردهنده و زمان مناسب برای مراجعه به پزشک آشنا میشویم.
شدت و محل علائم دیسک کمر میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. محل دیسک درگیر و میزان تحریک یا فشار واردشده به ریشههای عصبی در نوع علائم نقش دارند.
از شایعترین نشانهها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
درد در قسمت پایین کمر یکی از علائمی است که ممکن است همراه با مشکلات دیسک دیده شود. این درد میتواند خفیف یا شدید باشد و گاهی با نشستن طولانی، خم شدن، بلند کردن اجسام یا بعضی حرکات تشدید شود.
با این حال، هر کمردردی به معنی دیسک کمر نیست. گرفتگی عضلات، مشکلات مفصلی، فعالیت بدنی سنگین و بسیاری از علل دیگر نیز میتوانند باعث کمردرد شوند.
در صورتی که دیسک باعث تحریک یکی از ریشههای عصبی شود، درد ممکن است فقط در کمر باقی نماند و به باسن، ران، ساق یا پا انتشار پیدا کند.
این نوع درد گاهی به شکل تیرکشنده، سوزشی یا برقمانند توصیف میشود. دیسک کمر میتواند با درد در باسن، ران، ساق و حتی قسمتهایی از پا همراه باشد.
تحریک عصب ممکن است باعث ایجاد حس خوابرفتگی، مورمور شدن یا بیحسی در قسمتهایی از پا شود.
محل دقیق بیحسی در همه افراد یکسان نیست و به عصبی که درگیر شده است بستگی دارد.
در برخی افراد، درگیری عصبی ممکن است علاوه بر درد و گزگز با کاهش قدرت عضلات همراه باشد.
برای مثال ممکن است فرد احساس کند هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پله یا انجام بعضی حرکات پا قدرت همیشگی را ندارد.
ضعف عضلانی، بهویژه اگر در حال بیشتر شدن باشد، علامتی است که بهتر است جدی گرفته شود و نیاز به ارزیابی پزشکی دارد.
یکی از دلایلی که برخی افراد در تشخیص منشأ درد خود دچار ابهام میشوند این است که مشکل در ستون فقرات کمری میتواند علائمی را در نقطهای دورتر، یعنی پا، ایجاد کند.
اگر یکی از ریشههای عصبی در ناحیه کمر تحریک شود، ممکن است درد از کمر یا باسن شروع شود و در امتداد پا ادامه پیدا کند.
این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشند:
درد ناشی از دیسک ممکن است فقط یک سمت بدن را درگیر کند، هرچند الگوی علائم در افراد مختلف متفاوت است.
در عین حال، هر درد پا الزاماً ناشی از دیسک کمر نیست. مشکلات عضلانی، مفصلی، عروقی و علل عصبی دیگر نیز ممکن است با درد یا گزگز پا همراه باشند.
درد تنها علامتی نیست که در مشکلات دیسک کمر باید به آن توجه کرد. زمانی که عصب تحت تأثیر قرار میگیرد، ممکن است علائم حسی یا حرکتی نیز ایجاد شوند.
گزگز و بیحسی میتوانند نشاندهنده تحریک مسیر عصبی باشند. اگر این علائم گذرا باشند ممکن است شدت زیادی نداشته باشند، اما اگر مداوم شوند، افزایش پیدا کنند یا همراه با ضعف باشند، ارزیابی پزشکی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
ضعف نیز با احساس درد متفاوت است.
برای مثال ممکن است فرد فقط بهدلیل درد از حرکت دادن پا خودداری کند، اما در ضعف عصبی واقعی قدرت بعضی عضلات کاهش پیدا میکند. تشخیص این تفاوت معمولاً به معاینه نیاز دارد.
در معاینه عصبی، پزشک میتواند مواردی مانند قدرت عضلات، حس، رفلکسها و نحوه راه رفتن را بررسی کند.
بنابراین اگر بیحسی، گزگز یا ضعف پا مداوم، شدید یا رو به پیشرفت است، بهتر است ارزیابی پزشکی به تعویق نیفتد.
بیشتر موارد مشکلات دیسک کمر اورژانسی نیستند، اما برخی علائم عصبی میتوانند نشاندهنده درگیری جدیتر اعصاب باشند.
از مهمترین علائم هشداردهنده میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
اگر قدرت پا در مدت کوتاهی کاهش پیدا کند یا ضعف بهوضوح در حال بیشتر شدن باشد، باید سریعتر بررسی شود.
ایجاد مشکل جدید در کنترل ادرار یا مدفوع، یا مشکل در دفع ادرار، همراه با علائم کمری و عصبی میتواند نیازمند ارزیابی فوری باشد.
کاهش حس یا بیحسی در ناحیه بین پاها، اطراف باسن، کشاله ران یا قسمتهایی که هنگام نشستن روی زین با آن تماس دارند، از علائم مهم هشداردهنده است.
ترکیب اختلال عملکرد مثانه یا روده، بیحسی ناحیه زینی و ضعف شدید یا رو به افزایش میتواند در موارد نادر با فشردگی مجموعه اعصاب انتهای کانال نخاعی همراه باشد و نیاز به ارزیابی اورژانسی داشته باشد.
اگر یکی از این علائم بهصورت جدید ایجاد شده است، برای ارزیابی فوری به مرکز درمانی مراجعه کنید و منتظر نوبت معمولی نمانید.
اگر ضعف پا در حال پیشرفت است یا با اختلال کنترل ادرار و مدفوع یا بیحسی ناحیه زینی مواجه شدهاید، ارزیابی پزشکی را به تعویق نیندازید. در علائم شدید یا ناگهانی، مراجعه فوری به مرکز درمانی ضروری است.
کمردرد دلایل مختلفی دارد و صرفاً از روی محل درد نمیتوان علت آن را مشخص کرد.
مشکلات عضلانی اغلب پس از فعالیت، بلند کردن جسم، حرکت نامناسب یا فشار زیاد ایجاد میشوند و میتوانند درد موضعی و اسپاسم ایجاد کنند.
برخلاف درگیری عصبی، گرفتگی ساده عضله معمولاً با الگویی مشخص از بیحسی، گزگز یا ضعف عصبی در پا همراه نیست؛ هرچند تشخیص قطعی فقط از روی این تفاوتها امکانپذیر نیست.
تنگی کانال نیز میتواند با کمردرد، درد پا، بیحسی یا ضعف همراه شود و در برخی بیماران علائمی شبیه مشکلات دیسک ایجاد کند.
به همین دلیل گاهی تشخیص تنها با توضیح بیمار امکانپذیر نیست و بررسی شرح حال، معاینه و در صورت نیاز تصویربرداری اهمیت پیدا میکند.
تشخیص فقط با مشاهده یک علامت یا حتی فقط با دیدن MRI انجام نمیشود.
در مرحله اول پزشک معمولاً درباره مواردی مانند محل درد، نحوه انتشار آن، مدت شروع علائم، وجود گزگز یا بیحسی و تغییر قدرت پا سؤال میکند.
پس از آن ممکن است معاینه عصبی انجام شود و مواردی مانند:
بررسی شوند.
در بسیاری از افراد، شرح حال و معاینه اطلاعات مهمی برای تشخیص اولیه فراهم میکند و تصویربرداری بر اساس شرایط بیمار درخواست میشود. MRI میتواند محل دیسک و ارتباط آن با ریشههای عصبی را بهتر نشان دهد.
نکته مهم این است که وجود تغییرات دیسک در تصویربرداری همیشه به معنای وجود علامت نیست؛ برخی افراد بدون داشتن نشانه مشخص نیز ممکن است در تصویربرداری تغییرات دیسک داشته باشند.
بنابراین نتیجه MRI باید همراه با علائم و معاینه تفسیر شود.
خیر.
داشتن دیسک کمر یا حتی بروز برخی علائم آن به این معنی نیست که فرد حتماً نیاز به جراحی خواهد داشت.
بسیاری از افراد مبتلا به فتق دیسک بدون جراحی مدیریت میشوند و علائم در بسیاری از موارد در طول زمان بهبود پیدا میکنند.
انتخاب روش درمان به عواملی مانند شدت علائم، مدت ادامه آنها، نتیجه معاینه، وجود یا عدم وجود ضعف عصبی و پاسخ به درمانهای قبلی بستگی دارد.
تصمیم برای جراحی صرفاً با مشاهده «دیسک» در MRI گرفته نمیشود.
پزشک مجموعهای از عوامل را در کنار یکدیگر بررسی میکند؛ از جمله:
در بعضی شرایط، بهویژه زمانی که علائم عصبی مهم یا مشکلات مداوم وجود داشته باشند، ممکن است بررسی گزینه جراحی مطرح شود.
برای آشنایی با شرایط و ارزیابیهای مربوط به جراحی دیسک کمر در شیراز میتوانید صفحه اختصاصی این موضوع را مشاهده کنید.
اگر هدف شما صرفاً این است که بدانید چه علائمی احتمال بررسی جراحی را بیشتر میکنند، مطلب «چه زمانی دیسک کمر نیاز به جراحی دارد؟» نیز بهصورت اختصاصی به همین موضوع پرداخته است.
اگر کمردرد خفیف و کوتاهمدت باشد، همیشه به معنی وجود بیماری جدی نیست. اما زمانی که درد ادامه پیدا میکند یا علائم عصبی به آن اضافه میشوند، ارزیابی دقیقتر میتواند به مشخص شدن علت کمک کند.
بهویژه در شرایط زیر بهتر است برای بررسی پزشکی اقدام شود:
اگر ضعف پیشرونده، اختلال ادرار یا مدفوع یا بیحسی ناحیه زینی وجود دارد، مراجعه باید فوری باشد و نباید صرفاً منتظر نوبت معمولی ماند.
در موارد غیر اورژانسی، برای بررسی علت علائم و انتخاب مسیر مناسب تشخیص و درمان میتوان برای بررسی تخصصی مشکلات ستون فقرات مراجعه کرد.
علائم دیسک کمر میتوانند از یک کمردرد ساده تا درد تیرکشنده پا، گزگز، بیحسی و ضعف متغیر باشند. شدت علائم نیز همیشه با میزان تغییرات مشاهدهشده در تصویربرداری یکسان نیست و به همین دلیل تشخیص نباید فقط بر اساس علائم اینترنتی یا نتیجه MRI انجام شود.
وجود علائم عصبی مداوم یا رو به افزایش نیاز به توجه بیشتری دارد و در صورت ایجاد ضعف پیشرونده، اختلال کنترل ادرار یا مدفوع یا بیحسی ناحیه زینی، ارزیابی پزشکی باید فوری انجام شود.
در موارد غیر اورژانسی نیز اگر درد یا علائم عصبی ادامهدار شدهاند، بررسی پزشکی میتواند به مشخص شدن علت و انتخاب مسیر درمان مناسب کمک کند.
برای بررسی علائم مداوم یا مشکلات ستون فقرات میتوانید جهت دریافت نوبت و ارزیابی تخصصی اقدام کنید.
اگر علائم شما ادامهدار شده یا در حال تشدید است، بررسی تخصصی میتواند به مشخص شدن علت و انتخاب مسیر مناسب درمان کمک کند.
علائم میتوانند متفاوت باشند. کمردرد، درد منتشرشونده به باسن یا پا، گزگز، بیحسی و در برخی افراد ضعف از علائمی هستند که ممکن است دیده شوند. وجود یک علامت بهتنهایی برای تشخیص دیسک کمر کافی نیست.
بله. در صورت تحریک ریشه عصبی، درد میتواند از کمر یا باسن به ران، ساق یا پا انتشار پیدا کند.
اگر بیحسی یا گزگز مداوم، شدید یا رو به افزایش باشد یا همراه با ضعف عضلانی ایجاد شود، بهتر است توسط پزشک ارزیابی شود. ضعف پیشرونده اهمیت بیشتری دارد.
خیر. بسیاری از افراد بدون جراحی درمان یا مدیریت میشوند و تصمیم برای جراحی به شدت علائم، یافتههای معاینه و تصویربرداری و پاسخ به درمان بستگی دارد.
ضعف شدید یا پیشرونده پا، اختلال جدید در کنترل ادرار یا مدفوع و بیحسی ناحیه زینی از علائمی هستند که نیازمند ارزیابی فوری پزشکیاند.
نیاز به MRI برای همه افراد یکسان نیست. پزشک ابتدا شرح حال و معاینه را بررسی میکند و در صورت نیاز به بررسی دقیقتر ساختارهای ستون فقرات، تعیین محل درگیری یا بررسی علت علائم ممکن است MRI درخواست شود.